Reuters axborot agentligi bergan ma'lumotlarga ko'ra, Yaponiya hukumati o'zining milliy strategik zaxiralaridan qo'shimcha xom neft hajmlarini global bozorga chiqarish niyatida emas. Bu haqda dushanba kuni Yaponiyaning Vazirlar Mahkamasi bosh kotibi Minoru Kihara rasman ma'lum qildi. Uning ta'kidlashicha, kunchiqar mamlakat avvalgi xalqaro kelishuvlar doirasida o'z zimmasiga olgan majburiyatlarni to'liq bajarib bo'lgan va ayni bosqichda zaxiralarni yanada qisqartirish rejasi mutlaqo mavjud emas. Ushbu bayonot global energetika bozorida keskinlik ortib borayotgan va G7 davlatlari yangi favqulodda choralarni muhokama qilayotgan o'ta nozik bir davrga to'g'ri kelmoqda.
Ma'lumki, o'tgan haftaning juma kuni G7 davlatlari energetika inqirozini yumshatish maqsadida favqulodda zaxiralardan jami 100 million barrel dizel va xom neftni bozorga chiqarish bo'yicha o'zaro kelishuvga erishgan edi. Shuningdek, a'zo davlatlar energiya resurslari eksportiga nisbatan hech qanday cheklovlar kiritmaslikka va'da berishdi. Mazkur qaror bevosita AQSh prezidenti Donald Trampning Yevropa Ittifoqiga o'zining favqulodda dizel zaxiralarini qisqartirish bo'yicha o'tkazgan kuchli siyosiy bosimi ortidan qabul qilindi. Yevropada dizel narxlarining keskin oshishi va qit'a strategik zaxiralarini ochishdagi kechikishlar Katta yettilik yig'ilishining asosiy muhokama mavzusiga aylandi. Kihara ham ushbu holatni tasdiqlab, G7 doirasidagi muzokaralar asosan AQSh, Yevropa va boshqa mintaqalarda logistika va dizel yoqilg'isi narxlarini barqarorlashtirish choralariga qaratilganini ta'kidladi.
Yaponiyaning qat'iy pozitsiyasini to'liq anglash uchun joriy yilning mart oyidagi voqealarga qaytish zarur. AQSh va Isroilning Eronga qarshi harbiy harakatlari oqibatida Yaqin Sharqdan energiya ta'minotida yuzaga kelgan jiddiy uzilishlarni yumshatish maqsadida, Xalqaro energetika agentligiga (IEA) a'zo 32 davlat bozorga jami 400 million barrel neft chiqarish bo'yicha yirik kelishuvni imzolagan edi. IEA ijrochi direktori Fotih Birolning o'tgan haftadagi hisobotiga ko'ra, a'zo davlatlar ushbu 400 million barrelli majburiyatning taxminan uchdan ikki qismini allaqachon bajarib bo'lishgan.
Ushbu global sa'y-harakatlar doirasida Yaponiya mart oyidayoq o'z zaxiralaridan 80 million barrel xom neft ajratishini e'lon qilgan va may oyida milliy zaxiralarni bozorga chiqarishning ikkinchi bosqichini muvaffaqiyatli yakunlagan edi. Minoru Kihara o'z matbuot anjumanida bu faktga alohida urg'u berib: "Yaponiya ancha vaqtdan beri o'z zaxiralaridan neft chiqarib kelmoqda va ayni bosqichda qo'shimcha relizlar rejalashtirilmagan", deb qat'iy ta'kidladi. Bu bayonot ortida chuqur makroiqtisodiy pragmatizm yotibdi. Tabiiy qazilma boyliklariga ega bo'lmagan va energiya resurslari importiga qariyb 100 foiz qaram bo'lgan Yaponiya uchun strategik zaxiralar shunchaki narxlarni tushirish vositasi emas, balki milliy iqtisodiyotning fundamental kafolatidir. Tokio uzoq muddatli logistik va ta'minot shoklari ehtimoli yuqori bo'lgan hozirgi sharoitda o'zining ichki bozorini himoya qilishni mutlaq ustuvor vazifa deb biladi.
Yaponiyaning ushbu qadami xalqaro moliya va energetika bozorlari uchun o'ta aniq va kuchli signaddir. Birinchidan, bu qaror mamlakat G7 va AQShning qisqa muddatli geosiyosiy maqsadlari yo'lida o'zining uzoq muddatli xavfsizligini qurbon qilmoqchi emasligini anglatadi. Ikkinchidan, mazkur holat G7 alyansi ichida energetika siyosati bo'yicha tushunmovchiliklar mavjudligini ko'rsatib turibdi. AQSh Yevropa Ittifoqini zaxiralarini sarflashga majburlayotgan bir paytda, Yaponiya bu global bozor intervensiyasi jarayonidan masofalanishni ma'qul ko'rdi. Global ta'minot zanjiri Yaqin Sharqdagi ziddiyatlar sababli shusiz ham o'ta zaif holatda turibdi. Favqulodda zaxiralar — bu mamlakat sanoatining eng so'nggi xavfsizlik yostig'idir.
